arnika górska właściwości przeciwwskazania

Arnika górska to niepozorny, intensywnie żółty kwiat, który kryje w sobie mnóstwo pożytecznych właściwości. Roślina stosowana była od wieków w ziołolecznictwie jako remedium na wiele nieprzyjemnych dolegliwości takich jak na przykład choroby reumatyczne, żylaki, choroby skóry oraz problemy związane z układem krążenia. Współczesna medycyna i kosmetyka również korzystają z dobrodziejstw natury. W poniższym artykule znajdziecie wszystko czego potrzebujecie na temat arniki górskiej!

Arnika górska – co to jest?

Arnika górska (łacińska nazwa Arnica montana) zwana także jako kupalnik górski, traganek górski lub pomornik, należy do gatunku roślin z rodziny astrowatych. Powszechnie znana ze swoich zastosowań leczniczych. Arnika występuje w Polsce głównie na łąkach na terenach górskich i podgórskich (między innymi Sudety i Góry Świętokrzyskie).

Charakterystyczny dla arniki górskiej wygląd to długa łodyga (zazwyczaj sięgająca od 20 cm do 60 cm), której zwieńczeniem jest ładny, żółty kwiat nieco przypominający swym wyglądem margaretkę.

Jakie części arniki górskiej są wykorzystywane w ziołolecznictwie i kosmetyce?

Arnika górska ma szerokie zastosowanie lecznicze i kosmetyczne. W tych celach wykorzystuje się głównie kwiaty arniki górskiej (kwiat tej rośliny jest też zdecydowanie najłatwiej dostępny do zakupu przez internet). Wynika to z tego, że koszyczki kwiatowe arniki kumulują w sobie najwyższą ilość dobroczynnych składników takich na przykład: olejki eteryczne, arnicyna, flawonoidy, kumaryny oraz karotenoidy.

Najważniejsze związki czynne występujące w arnice górskiej

Arnika górska może poszczycić się niezwykle bogatym składem. Naukowcy doliczyli się już bowiem ponad 150 różnego rodzaju substancji, które w sobie zawiera! To potwierdza lecznicze właściwości arniki górskiej. Poniżej znajdziecie najważniejsze związki aktywne (wraz z ich krótkim opisem), które znaleźć można w tej z pozoru zwyczajnej roślinie.

Kwercetyna

Jest jednym z najsilniejszych i najskuteczniejszych przeciwutleniaczy. Jest pomocna w przypadku różnego rodzaju alergii (łagodzi objawy). Kwercetyna zwalcza także wolne rodniki, a co za tym idzie spowalnia procesy starzenia się organizmu, przeciwdziała powstawaniu chorób oraz zapewnia realne wsparcie dla wszystkich tych, którym na sercu leży zdrowie i młodość skóry.

Laktony seskwiterpenowe

Laktony seskwiterpenowe znane są z bardzo szerokiego spektrum działania. Wpływają korzystnie na organizm człowieka. Stosując te substancje można spodziewać się następujących efektów:

  • działanie przeciwzapalne
  • przeciwbólowe
  • bakteriostatyczne
  • wsparcie w zwalczaniu infekcji i zakażeń grzybiczych
  • pomoc w oczyszczaniu organizmu z toksyn oraz pasożytów
  • silne działanie przeciwnowotworowe
  • wsparcie w regulowaniu poziomu cukru we krwi (pomocne zwłaszcza dla diabetyków)
  • działanie przeciwmigrenowe
  • pomoc dla osób zmagających się z przewlekłą niestrawnością oraz chorobami związanymi z różnego rodzaju zaburzeniami łaknienia

Olejek eteryczny

Olejki eteryczne to silnie skoncentrowane produkty lecznicze. W przypadku arniki górskiej olejek leczy skórę z tendencją do powstawania niedoskonałości, trądziku oraz stanów zapalnych. Ten olejek eteryczny może również pomóc osobom, które na co dzień zmagają się z problemem cery naczynkowej skłonnej do pękania naczynek krwionośnych i zaczerwienień. Arnika górska wyciszy nadmiernie reaktywną skórę oraz zadba o jej promienny wygląd.

Karotenoidy

Karotenoidy według badań wykazują działanie ochronne oraz zmniejszają ryzyko wystąpienia groźnych chorób neurodegeneracyjnych takich jak na przykład: choroba Parkinsona oraz choroba Alzheimera. Dostarczanie organizmowi karotenoidów korzystnie wpływa również na zdrowie naczyń (przeciwdziałanie miażdżycy). To jeszcze nie wszystko. Okazuje się bowiem, że nawet nowotwory pojawiają się rzadziej u osób, u których spożycie karotenoidów jest wyższe.

Fenolokwasy

Te związki aktywne odpowiadają nie tylko za zdrowie organizmu, ale także za urodę i młodzieńczy wygląd. Fenolokwasy charakteryzują się działaniem przeciwutleniającym (antyoksydacyjnym), fotoochronnym, przeciwzapalnym oraz przeciwbakteryjnym. Stosowane są także jako wsparcie w pielęgnacji skóry wymagającej, dojrzałej oraz trądzikowej. Z fenolokwasami polubią się zwłaszcza Ci, którzy chcą pozbyć się nieestetycznych przebarwień powstałych po nadmiernej ekspozycji słonecznej.

Luteolina

Luteolina to kolejna substancja, która chroni mózg oraz połączenia nerwowe przed degeneracyjnym wpływem chorób (Parkinson, Alzheimer). Wspiera procesy pamięciowe, spowalnia starzenie się organizmu, dzięki czemu oddala ryzyko wystąpienia demencji starczej. Luteolina wykazuje także działanie przeciwzapalne, bywa wykorzystywana w leczeniu chorób na tle autoimmunologicznym oraz w łagodzeniu objawów reumatoidalnego zapalenia stawów.

Diterpeny

Diterpeny to sprytne składniki aktywne, które charakteryzują się działaniem nieco zbliżonym do damskich hormonów płciowych – estrogenów. Kobiety stosujące diterpeny doświadczają łagodniejszego przebiegu menopauzy. Jak to się dzieje? Następuje wyciszenie niepożądanych objawów, które są niezwykle uciążliwe dla pań wchodzących w okres przekwitania. Bóle głowy, uderzenia gorąca, zimne poty, zmienność nastroju… Diterpeny ograniczają te dolegliwości, a co za tym idzie znacząco zwiększają komfort życia kobiet w średnim wieku.

Triterpeny

Triterpeny są chętnie stosowane w kosmetyce. Dzięki swoim właściwościom poprawiającym wygląd znajdują szerokie zastosowanie w pielęgnacji cery oraz włosów. Triterpeny wpływają korzystnie na poprawę jędrności i elastyczności skóry, podnoszą poziom nawilżenia, dodają włosom elastyczności i pięknego blasku.

Skopoletyna

Skopoletyna zawarta w arnice górskiej ma działanie ograniczające stężenie glukozy. Charakteryzuje się także działaniem przeciwzapalnym oraz spowalnia starzenie się komórek.

Właściwości lecznicze arniki górskiej – wskazania do stosowania

Arnika (górska) zastosowanie zewnętrzne:

  • owrzodzenia oraz czyraki
  • złamania
  • krwiaki, siniaki, stłuczenia oraz obrzęki
  • bóle kości i stawów na tle reumatycznym
  • ból w zapaleniu żył (o podłożu zarostowym oraz zakrzepowym)
  • oparzenia (I i II stopnia)
  • żylaki
  • zapalenia w obrębie jamy ustnej (na przykład owrzodzenia i krwawienia z dziąseł)
  • wylewy podskórne, wybroczyny
  • leczenie cery skłonnej do niedoskonałości oraz trądziku
  • pielęgnacja skóry naczynkowej
  • wzmacnianie, nabłyszczanie oraz uelastycznianie słabych włosów
  • bóle występujące po operacji
  • bóle w okolicy barków
  • łagodzenie dyskomfortu występującego po ukąszeniach przez owady
  • zapalenia nerwów, ścięgien oraz stawów

Arnika działanie wewnętrzne – kiedy stosować?

  • gdy występują zaburzenia wieńcowego oraz mózgowego krążenia krwi
  • żylaki odbytu (inaczej hemoroidy)
  • osłabienie mięśnia sercowego na tle miażdżycowym
  • infekcje gardła
  • konieczność podniesienia ciśnienia krwi
  • krwawienia występujące po porodzie oraz w czasie klimakterium
  • parestezja
  • zespół pozakrzepowy
  • stany napięcia mięśni gładkich (arnika górska ma działanie rozkurczowe)
  • stany zapalne oraz zakrzepowe naczyń krwionośnych nóg
  • problemy z wytwarzaniem kwasu żołądkowego (pomocne w schorzeniach układu pokarmowego i słabym metabolizmie)
  • wysoka gorączka
  • konieczność stymulowania oddawania moczu (arnika ma działanie moczopędne)
  • zbyt niska odporności organizmu na wirusy, bakterie, infekcje
  • arnikę górską warto stosować także, jako wsparcie organizmu w spowalnianiu procesów starzenia się i walce z wolnymi rodnikami (które odpowiadają za wszelkie choroby, w tym te nowotworowe!)

Arnika górska inaczej. Dodatkowe (nielecznicze) zastosowania rośliny

Arnika górska kojarzona jest przede wszystkim ze swoimi właściwościami leczniczymi. Jednak nie jest ona stosowana wyłącznie ze względu na chęć poprawy zdrowia i urody.

Dawniej, gdy ogromną popularnością cieszyła się szeroko pojęta medycyna ludowa oraz wszelkiej maści zabobony, wiele osób mieszkających na polskich wsiach wierzyło w magiczne moce płynące z kontaktu z arniką górską. Na czym miała polegać siła tego delikatnego, żółtego kwiatu?

Otóż uważano, że arnika górska chroni swojego właściciela (oraz należące do niego gospodarstwo) przed gradobiciem, które mogłoby zniszczyć dorobek jego życia. Arnika górska miała też służyć pomocą w odstraszaniu słowiańskich demonów i upiorów, które czerpały radość z niszczenia plonów.

Stosowanie arniki górskiej

Arnika górska w zależności od potrzeb i problemów zdrowotnych z jakimi zmaga się pacjent może być stosowana wewnętrznie (pod postacią herbaty do zaparzania, nalewek, kropli spirytusowych, leków ziołowych) lub zewnętrznie (nalewek do nacierania, okładów z zaparzonych wcześniej kwiatów arniki, maści i żeli).

Jakie są przeciwwskazania do stosowania arniki górskiej?

  • otwarte rany oraz obtarcia naskórka o dużej powierzchni
  • silne, rozległe oparzenia skóry (oparzenia III stopnia)
  • uczulenie na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae)
  • ostre stany zapalne skóry
  • stan pozawałowy
  • stany zapalne żołądka bądź jelit
  • krwawienia z przewodu pokarmowego, smoliste stolce
  • stosowanie stofantyny
  • przyjmowanie glikozydów naparstnicowych

Arnika górska – zalecane dawkowanie

Do leczenia, zwłaszcza przy wykorzystywaniu ziół, należy podchodzić bardzo indywidualnie. Ustalenie idealnej dawki wymaga konsultacji z lekarzem. Niektórzy z nich specjalizują się w leczeniu opartym na naturalnych produktach zielarskich. Osoby, które szukają wsparcia w tej kwestii mogą zgłosić się na przykład do poradni ziołolecznictwa Zakonu Bonifratrów w Krakowie, która mieści się na ulicy Krakowskiej 50. W zapisane leki ziołowe i indywidualnie dobrane mieszanki można zaopatrzyć się w Aptece Bonifratrów „Uzdrowienie Chorych”, która znajduje się tuż obok.

Czy arnika górska wchodzi w reakcje z lekami i innymi ziołami stosowanymi leczniczo?

Warto nadmienić, że przyjmując leki warto za każdym razem konsultować z lekarzem chęć stosowania ziół, nawet w przypadku dostępnych w supermarketach produktów takich jak zioła na podwyższenie ciśnienia, czy zioła na krążenie (sprzedawane często w postaci herbatek fix). Istnieje bowiem ryzyko wystąpienia niepożądanych reakcji zachodzących pomiędzy substancjami czynnymi, które w najgorszym przypadku mogą nawet zakończyć się śmiercią. Ostrożności nigdy za wiele! Muszą się mieć na baczności zwłaszcza osoby przyjmujące glikozydy naparstnicowe i stofantyny.

Czy można bezpiecznie stosować arnikę górską będąc w ciąży?

Stosowanie arniki górskiej u kobiet w ciąży nie jest zalecane. Duża ilość substancji czynnych może niekorzystnie wpłynąć na rozwój płodu. Arnika górska tak jak wiele innych ziół i leków może zaszkodzić dziecku znajdującemu się w łonie matki. W nadzwyczajnych przypadkach zdarza się, że korzyści ze stosowania leczenia przewyższają ewentualne ryzyko, ale w takim przypadku zawsze należy w pierwszej kolejności zasięgnąć porady lekarza, bądź farmaceuty.

Czy karmienie piersią podczas stosowania arniki górskiej to dobry pomysł?

Właściwości arniki górskiej sprawiają, że jest chętnie stosowanym ziołem, jednak należy pamiętać, że ciąża i okres karmienia piersią rządzą się swoimi prawami. To co służy dorosłym, niekoniecznie sprawdza się u tych najmłodszych, a tym samym najdelikatniejszych. Ze stosowaniem arniki górskiej najbezpieczniej wstrzymać się do momentu zakończenia karmienia piersią.

Kosmetyczne wykorzystanie arniki górskiej – kosmetyki ziołowe

Arnika górska znajduje się w składzie kosmetyków przeznaczonych do pielęgnacji skóry trądzikowej i naczyniowej. Jej dodatek znaleźć można także w produktach przeznaczonych do skóry głowy. Ekstrakty z arniki górskiej dodawane są również do maści na żylaki (zioła na żylaki sprawdzają się całkiem nieźle!).

Krem do twarzy dla cery naczynkowej z olejem z rokitnika – La-Le Kosmetyki

To w stu procentach naturalny krem na bazie olejów roślinnych (olej kokosowy, masło shea, olej z rokitnika) oraz ziołowych ekstraktów (między innymi macerat z arniki i forsycji). Dedykowany skórze wymagającej, skłonnej do zaczerwienień i tendencją do pękania naczynek krwionośnych. Działa wzmacniająco i uszczelniająco na kruche naczynia przez co zmniejsza ich widoczność i zapobiega powstawaniu nowych. Krem ma też właściwości regenerujące oraz przeciwzapalne.

Arnikowe mleczko oczyszczające – Sylveco

Mleczko oczyszczające z arniką bardzo delikatnie oczyszcza dzięki czemu nie uszkadza ochronnej bariery hydro-lipidowej skóry. Dobrze sobie radzi z usuwaniem makijażu, a jednocześnie pielęgnuje wrażliwą cerę. Ekstrakt z arniki górskiej wpływa na poprawę wyglądu i widoczne wzmocnienie naczyń krwionośnych. Produkt hipoalergiczny.

Jantar wcierka do włosów i skóry głowy – Farmona

Mało osób zdaje sobie z tego sprawę, ale kultowa wcierka do włosów Jantar to nie tylko ekstrakt z bursztynu, ale i arniki górskiej! Kombinacja tych składników w połączeniu z innymi wyciągami roślinnymi (między innymi rumianku i rozmarynu) naturalnie ogranicza wypadanie oraz stymuluje porost nowych włosów.

Pasta do zębów wybielająca bez fluoru – Equilibra

Ekstrakty z arniki górskiej można znaleźć także w ekologicznych pastach do zębów. Nie powinno to dziwić. Działanie arniki górskiej jest niezwykle korzystne dla zdrowia jamy ustnej! Zapobiega bowiem infekcjom i krwawieniom dziąseł. Pasta firmy Equilibra dodatkowo nie zawiera fluoru, więc jest w pełni bezpieczna, zwłaszcza dla tych osób, które cierpią z powodu nadmiaru tego związku w organizmie.

Żel do nóg i stóp z ekstraktem z kasztanowca – Krynickie SPA

Żel produkowany przez Krynickie SPA poza tytułowym kasztanowcem zawiera w swoim składzie także ekstrakty z arniki górskiej, miłorzębu japońskiego, borowiny i liści winorośli. Dodatkowo znajdziecie tutaj pokaźną dawkę nawilżającego mocznika, który wykazuje silne działanie zmiękczające i uelastyczniające skórę. W sam raz na domowe SPA!

Ciekawostki na temat arniki

Arnika górska znajduje się pod ochroną, co oznacza, że nie wolno nam zbierać jej samodzielnie na górskich szlakach. Arnika wykorzystywana w przemyśle farmaceutycznym i kosmetycznym pozyskiwana jest ze specjalnych upraw.

Objawy zatrucia arniką górską – jak je rozpoznać?

W przypadku zastosowania zbyt dużej dawki arniki górskiej lub wystąpienia reakcji alergicznej ze względu na nadwrażliwość na działanie roślin z rodziny astrowatych mogą pojawić się poniższe objawy:

  • ból brzucha
  • zaczerwienienie skóry
  • wysypka
  • świąd
  • mdłości
  • biegunka
  • wymioty
  • spadek tętna
  • omdlenia i utrata przytomności
  • osłabienie oddechu
  • bóle i zawroty głowy
  • zwężenie źrenic

Jeżeli wystąpią niepokojące objawy, należy jak najszybciej wezwać lekarza.

Arnika górska to roślina o niezwykłych właściwościach. Znana od wieków i wciąż z powodzeniem stosowana w leczeniu wielu chorób oraz problemów natury estetycznej. Produkty oparte na arnice górskiej wpisują się doskonale w szeroko pojęty nurt eko. Sięgajmy jak najczęściej po naturalne rozwiązania, bo zdarza się, że są najskuteczniejsze, a mimo tego nie rujnują naszego domowego budżetu w takim stopniu jak potrafią to robić leki i kosmetyki naszpikowane sztucznymi substancjami. Dbajmy o zdrowie i naturę! I pamiętajmy, zawsze lepiej jest zapobiegać niż leczyć.